Bron : ICT e-tips / 20-10-2011
Open source software is aan een grote opmars bezig in de bedrijfswereld. Het gaat hierom software waarvan de broncode door de ontwikkelaars wordt vrijgegeven, zodat iedereen kan zien hoe de software werkt en zelf wijzigingen kan aanbrengen. Bekende voorbeelden van open source software zijn het besturingssysteem Linux, het kantoorpakket OpenOffice.org en de webbrowser Mozilla Firefox. Open source software is al lang geen kwestie van hobbyisten meer, maar is big business. Het gebruik ervan kan tot heel wat kostenbesparingen leiden, waardoor u een concurrentieel voordeel ten opzichte van andere bedrijven krijgt. In deze whitepaper vertellen we u hoe u voordeel haalt uit open source.
Als we het over open source hebben, is het eerste waar velen aan denken Linux, en dat is dan ook een domein waar open source heel sterk aanwezig is:infrastructuren. Linux-servers staan bekend om hun betrouwbaarheid en draaien bijvoorbeeld ook onder de motorkap van heel wat bekende websites. Het besturingssysteem is in veel gevallen ook meer en meer een commodity: u wil gewoon bepaalde applicaties draaien, en welk besturingssysteem daaronder draait maakt niet zoveel uit. Dan is de stap naar Linux, met zijn beperkte licentiekosten, al vlug gemaakt. Ook componenten zoals een databank (MySQL of PostgreSQL) of een webserver(Apache), maar ook firewalls en routers kunnen steeds meer als commodities beschouwd worden.
De laatste jaren overstijgt de vraag naar open source software het niveau van infrastructuren, en wordt het ook meer en meer ingezet op vlak van applicaties. Denk daarbij aan groupware zoals Zimbra en Zarafa in plaats van MicrosoftExchange, documentbeheer zoals Alfresco in plaats van Microsoft SharePoint, een kantoorpakket zoals OpenOffice.org of LibreOffice in plaats van Microsoft Office, een ERP-pakket zoals OpenERP en CRM-systemen zoals SugarCRM. Ook op het web is open source alomtegenwoordig: zo draait de Belgische overheid al heel wat websites op het content management system Drupal.
Open source licenties zijn in principe kosteloos, dus de klassieke licentiekost van propriëtaire software valt weg. Dat klinkt natuurlijk interessant, en veel bedrijven beginnen dan, zeker nu er door de crisis bespaard moet worden, ook steeds meeruit kostenoverwegingen naar open source software te kijken. Maar voor een eerlijke vergelijking moet u altijd de total cost of ownership bekijken. Meestal zijn er bijvoorbeeld al kosten om uw huidige systeem te migreren naar een open source alternatief, en dan zijn er vaak ook nog kosten voor de opleiding van de gebruikers die met nieuwe software moeten leren werken. Bovendien mag u ook support niet vergeten: hier betaalt u voor net zoals bij propriëtaire software, want voor niets gaat de zon op. In het algemeen kunnen we dus zeggen dat een migratie van propriëtaire naar open source software met hoge initiële migratiekosten te maken krijgt, maar eens die initiële kosten achter de rug zijn, is open source software jaarlijks goedkoper. Na een aantal jaren kunt u dus de vruchten van de migratie plukken. Veel hangt echter af van uw specifieke situatie, dus u maakt best geval per geval een vergelijking om te evalueren of open source software voor u de moeite is. Probeer daarbij zo veel mogelijk naar het totaalplaatje te kijken.
Bij gebruik van open source software bent u voor de continuïteit van uw bedrijf niet meer afhankelijk van één leverancier. We hopen dat u nooit in deze situatie zal zitten, maar bij een propriëtair softwarepakket zit u in de problemen als de producent ermee stopt. Wie gaat dan nog diepe aanpassingen aan de software kunnen doen, als de broncode niet eens beschikbaar is? Open source software daarentegen is niet het eigendom van één producent. Kijk bijvoorbeeld eens naar wat er gebeurd is met het open source kantoorpakket OpenOffice.org: sinds de overname van Sun door Oracle is het nog amper verder ontwikkeld. Een groep ontwikkelaars van buiten Oracle, waaronder enkele producenten van Linux-distributies, is niet bij de pakken blijven zitten en heeft een eigen versie ontwikkeld: LibreOffice. Door gebruik te maken van open source software hangt u dus minder af van het succes of de grillen van één softwareproducent.
Doordat u met open source software niet van één producent afhangt, hebben de principes van de vrije markt vrij spel en kunt u bij meerdere onafhankelijke dienstverleners terecht voor maatwerk en ondersteuning. Dit drukt de prijzen, zodat u mee profiteert van het concurrentievoordeel, ook op vlak van een betere dienstverlening. Als één dienstverlener volgens u te veel aanrekent of als u om een andere reden niet meer tevreden bent, stapt u gewoon over naar een andere dienstverlener. Maak gebruik van deze mogelijkheid.
Een kritiek die men vaak over open source software hoort, is dat niemand het ondersteunt, maar dat is niet correct. Er zijn ook in België heel wat integratoren actief die een infrastructuur met Linux-servers en andere open source software op poten kunnen zetten. Daarnaast is er in België ook heel wat expertise aanwezig in het content management system Drupal en het ERP-systeem OpenERP, beide bekende open source oplossingen die door landgenoten ontwikkeld zijn. Bovendien worden heel wat open source projecten ontwikkeld door bedrijven die er commerciële formules rond aanbieden, zoals support en maatwerk.
Open source software heeft net zoals propriëtaire software licenties waar u rekening mee moet houden. Alleen staan er in sommige open source licenties weleens voorwaarden waarmee u normaal als bedrijf nooit geconfronteerd wordt , en dat schrikt wel eens af. Zo bent u bij de GNU General Public License (GPL) verplicht om wijzigingen aan de software ook te openbaren als u de gewijzigde software wil verspreiden. Informeer u daarom zo nodig bij een ICT-jurist over de juiste gevolgen van het gebruik van open source software met een specifieke licentie. Belangrijk om te weten is wel dat het louter gebruiken van open source software u niet verplicht om uw wijzigingen vrij te geven: deze verplichtingen gelden enkel als u de software aan derden verspreidt. Dus zelfs als u intern in uw bedrijf opensource software gebruikt waaraan u wijzigingen hebt doorgevoerd, hoeft u deze wijzigingen niet vrij te geven, ook niet als u een externe dienstverlener ingehuurd hebt voor die wijzigingen.
8. Niet puur open source
Een keuze voor open source hoeft niet alles-of-niets te zijn. Het is perfectmogelijk om een deel van uw infrastructuur op Linux en andere open source software te draaien, maar deze te integreren met uw bestaande Windows gecentreerde netwerk. Gemengde Linux/Windows-netwerken zijn meer regel dan uitzondering, en u kunt zo perfect het beste van beide werelden combineren en voor elke taak de beste tool gebruiken, of die nu open source is of niet. Ook bij dienstverleners die u kunnen helpen met het implementeren van een (gedeeltelijke) open source migratie is er heel wat kennis aanwezig over integratie met Windows, en zelfs de dienstverleners die zich op open source focussen zijn in de regel heel pragmatisch op dit vlak. Ze gaan u geen open source over de hele lijn aansmeren als dit niet de beste optie is.
Maak niet de fout om te ambitieus te zijn: het is bijvoorbeeld geen goed idee om van de ene op de andere dag Microsoft Office op alle computers te verwijderen en te vervangen door OpenOffice.org. Dat loopt gegarandeerd mis. Test eerst bij een kleine groep werknemers of zij de overstap kunnen maken en welke problemen zij tegenkomen. Voer deze evaluatie uit met real-life documenten in realistische werkomstandigheden. Op basis van hun feedback kunt u de migratie bijstellen. Er zullen bovendien altijd nog componenten zijn die afhangen van andere infrastructuur, zoals een Access-databank of Exchange-server. Probeer niet onmiddellijk die hele infrastructuur mee te migreren naar een open source alternatief maar doe dit stap voor stap.
Besluit
Door de crisis staat open source software weer in het middelpunt van de belangstelling. U kunt er inderdaad heel wat kostenbesparingen mee doorvoeren, en u wordt ook minder afhankelijk van uw software leveranciers. Wat ook zorgt voor concurrerende prijzen voor supportcontracten en een betere dienstverlening. Toch is het zaak om niet onvoorbereid in een open source avontuur te springen. Laat u adviseren over de licenties en neem een pragmatische houding aan: een big bang migratie is uit den boze en alles meteen naar open source migreren is meestal ook geen goede optie.